Studiecoördinator
De tijd waarin wij leven vraagt veel van ons. Snelle technologische ontwikkelingen en een wereld die gericht is op consumptie, kunnen ons gemakkelijk afleiden van de diepere vragen van het bestaan. Vragen als: Wie ben ik? Wat is mijn rol in dit leven? Hoe ga ik om met de omstandigheden die het leven mij biedt?
De zoektocht naar onze essentie en naar manieren om hier bewust mee om te gaan, is zo oud als de mensheid zelf. De vormen en middelen veranderen door de eeuwen heen, maar het grote mysterie blijft ons uitnodigen om onze plek in te nemen.
De opleiding Spiritualiteit en Zingeving wil je inspireren en uitdagen om stil te staan bij deze levensvragen. Je verdiept je in oude wijsheidstradities, wereldgodsdiensten, filosofische systemen, mystieke stromingen en existentiële thema’s. Je leert deze kennis en inzichten niet alleen te begrijpen, maar ook te vertalen naar je persoonlijke leven en naar de samenleving van vandaag.
Het is een ontdekkingsreis via kennis, hart, intuïtie én handen. Je onderzoekt wat bij jou resoneert, wat jou richting geeft, en hoe jij je kunt verbinden met universele waarden zoals liefde, schoonheid en wijsheid. Daarbij leer je jouw eigen kleur kennen en waarderen, terwijl je tegelijk de rijkdom van de ander erkent.
Zo ontstaat een breed, pluriform perspectief waarin jij jouw unieke rol kunt vervullen, vanuit verbondenheid met jezelf, de ander en het grotere geheel.
Als studiecoördinator ondersteun ik jou graag tijdens dit bewustzijnsproces.
Wij wensen je veel bezieling, enthousiasme en avontuur toe bij deze ontdekkingsreis.
Anca Hoogbergen
De mens wordt gekenmerkt door een diep verlangen om de oorsprong, het doel en de zin van dit leven te begrijpen.
Al sinds mensenheugenis wordt door volken, gemeenschappen en individuen met dit existentiële verlangen geworsteld. Dit zien we niet alleen in de overlevering van oude wijsheidsscholen, wereldgodsdiensten, filosofische systemen en vele geschriften over esoterie en mystiek, maar ook in hedendaagse uitingen van wetenschap, kunst en in het dagelijks leven. In onze huidige tijd, waarin collectieve geborgenheid in kerken of organisaties niet meer voldoet, worden we sterk geconfronteerd met de noodzaak om op eigen kracht de zingevingsvragen tegemoet te treden.
Leerlijnen en modules SZ
Het doel van de opleiding Spiritualiteit en Zingeving is het verrijken en verdiepen van de zingeving, het laten ontvouwen van een spirituele groei en de levende ervaring uit te drukken in levenskunst en compassie. De modules die we aanbieden zijn onderverdeeld in zes leerlijnen, die hieronder besproken worden. De moduleomschrijvingen zijn kort en krachtig. Mocht je student bij ons worden, dan krijg je toegang tot de studentenomgeving. Daar staan de modules uitgebreider beschreven.
Leerlijn Filosofie en Ethiek
Doel
Je ontwikkelt een breed filosofisch en ethisch denkvermogen door kennis te maken met zowel westerse als oosterse filosofische tradities, existentiefilosofie en ethische reflectie. Door kritische analyse en persoonlijke reflectie leer je filosofische en ethische theorieën te verbinden met eigen zingevingsvragen en morele kwesties, en zo een bewuste en verantwoorde levenshouding te ontwikkelen.
Modules jaar 1
- Westerse filosofie
Je maakt kennis met de grote denkers uit de westerse filosofie en de grondideeën en thema’s die voor zingeving een bijzondere relevantie hebben.
- Oosterse filosofie
Je maakt kennis met de visies en het begrippenkader van de Chinese, Indiase en hindoeïstische filosofie en het boeddhisme.
Modules jaar 2
- Existentiefilosofie
Je maakt kennis met de existentiefilosofie uit de 20e eeuw en de aanloop daartoe via tekstlezing, reflectie en inbedding hiervan in ‘de vrije wil-discussie’ uit de huidige tijd.
- Ethische reflectie
Je ontdekt de eigenstandigheid van ethiek als vakgebied, en leert reflexief ‘uitpakken’ en verhelderen van morele kwesties.
Leerlijn Spiritualiteit en Zingeving
Doel
Je ontwikkelt inzicht in de betekenis en vormen van spiritualiteit en zingeving door kennismaking met verschillende psychologische, filosofische, religieuze en mystieke tradities. Door kritische reflectie en persoonlijke verkenning leer je authentieke en heilzame vormen van spiritualiteit te onderscheiden en een eigen spiritueel kompas te ontwikkelen. Je onderzoekt hoe zingeving concreet gestalte krijgt in het leven.
Modules jaar 1
- Inleiding Spiritualiteit en Zingeving
Deze module is gericht op het verkrijgen van kennis en inzicht over verschillende visies in de psychologie, filosofie, religie en spiritualiteit. Vanuit verschillende stromingen worden visies onderzocht. Aan bod komen de filosofische visie van Simone Weil, het mensbeeld uit de Tibetaanse Bön/Dzogchen traditie, de spiritualiteit in het soefisme van Ibn ‘Arabi en het mensbeeld in de logotherapie van Viktor Frankl.
Modules jaar 2
- Spiritueel kompas
Je verkent welke vormen en ervaringen van spiritualiteit authentiek zijn, door verschillende visies, criteria en methoden te onderzoeken. Op basis hiervan maak je een eigen spiritueel kompas.
- Zingeving in perspectief
Je ontdekt een zingevingsconcept waarmee zingeving in het leven concreet gestalte kan krijgen, waarbij aandacht wordt gegeven aan relationele, hermeneutische, spirituele en functionele dimensies van zingeving en de psychologische, narratieve en ethische aspecten ervan.
- Zingeving en levensbestemming
Je onderzoekt de verschillende levensvragen die mensen stellen, zoals ‘Wie ben ik?’, ‘Over welke kwaliteiten beschik ik?’ en ‘Waartoe ben ik op deze aarde?’. Vanuit een multiperspectief op de zielsdimensie wordt naar de eigen levensbestemming gekeken.
Leerlijn Psychologie en Sociologie
Doel
Je verwerft feitelijke kennis en inzicht in psychologische benaderingen, met verdieping in religieuze ervaring en bijzondere bewustzijnstoestanden, waaronder de theorieën van Carl G. Jung. Vanuit sociologisch perspectief wordt de samenhang tussen sociologische, psychologische, biologische, filosofische en religieuze paradigma’s onderzocht. Bijzondere aandacht gaat uit naar de concepten tijd, bewustzijn en lotsbestemming.
Modules jaar 1
- Sociologie en Metafysica
Je maakt kennis met een sociologische wijze van waarnemen en denken, waarbij bovengenoemde paradigma’s worden toegelicht, en leert zo creatief te reflecteren op godsdienstige, spirituele, ethische of ideologische inzichten en overtuigingen.
- Transpersoonlijke Psychologie
Volgt.
Modules jaar 2
- Jungiaanse psychologie
Je leert de sleutelbegrippen in de Jungiaanse psychologie van Carl Gustav Jung, zodat deze aangewend kunnen worden in kwesties van spiritualiteit en zingeving, en geplaatst kunnen worden in een persoonlijk individuatieproces.
Leerlijn Esoterie, Religie en Bewustzijn
Doel
Je ontwikkelt inzicht in westerse religies, mystieke tradities en esoterische stromingen, en verkent hun betekenis voor spiritualiteit en bewustzijn. Je maakt kennis met de kabbalistische levensboom als instrument voor zelfreflectie en onderzoekt de invloed van westerse esoterie, mystieke ervaringen en grensoverschrijdende fenomenen op menselijk bewustzijn. Daarnaast verdiep je je in nieuwe wetenschappelijke inzichten, waaronder onderzoek naar bijzondere menselijke ervaringen en kwantumfysica.
Modules jaar 1
- Westerse religies
Je ontmoet in vogelvlucht de drie godsdiensten jodendom, christendom en islam: hun oorsprong, bronnen, leer, leefregels, stromingen en verhalen, en verdiept je via leesstof en interactieve colleges in de verschillende kenmerkende aspecten.
- Mystiek
Je maakt kennis met de uitgangspunten en kenmerken van mystiek, de fases van de mystieke weg, en je oefent met enkele basisprincipes zoals aandacht, aanwezigheid, ruimte, loslaten en overgave.
- Westerse esoterie
Je maakt kennis met de grote lijnen van de geschiedenis van de westerse esoterie en de essentie van het esoterisch gedachtegoed, waarbij er aandacht is voor het esoterisch christendom in het bijzonder, en daaraan verwante stromingen waaronder de alchemie, theosofie en antroposofie.
Modules jaar 2
- Kabbalah en mantische technieken
Je maakt kennis en oefent met de kabbalistische levensboom als instrument voor zelfobservatie, en ontdekt de eenheid in systematiek met de astrologie en tarot.
- Grenservaringen en nieuwe wetenschappen
Je maakt kennis met het wetenschappelijk onderzoek naar, en de betekenis voor het dagelijks leven van, bijzondere menselijke ervaringen en waarnemingsvormen die niet met de normale zintuiglijkheid te verklaren zijn, zoals telepathie en de bijna-doodervaring.
- Kwantumfysica
Je verkrijgt het inzicht dat de wetenschap via de kwantumfysica heeft ontdekt dat de wereld die wij waarnemen niet los van onszelf te zien is, en dat wij geen toevallige toeschouwers zijn in een onverschillig universum maar er juist intiem mee verbonden zijn.
Leerlijn Persoonlijke ontwikkeling
Doel
Bewustwording van de eigen persoonlijke ontwikkeling, en vormgeven aan een persoonlijke, authentieke identiteit. Wat je in de andere leerlijnen leert, verbind je hier met je eigen levensverhaal en met je eigen taal.
Modules jaar 1
- Introductie en welkomstavond
Het studiejaar begint met een welkomstavond. Je maakt kennis met je jaargroep en met je begeleiders, en we nemen samen de opzet van het jaar door.
- De biografie als ontwikkelingsweg
Je onderzoekt en beschrijft fragmenten uit je eigen biografie en luistert naar die van medestudenten, waarbij er aandacht is voor de biografie als ontwikkelingsweg en voor de toepassing van de methodiek van het autobiografisch schrijven. Later in de opleiding volgt een terugkommoment.
Modules jaar 1 en 2
- Verwevingslijn
De verwevingslijn is de plek waar alles samenkomt. Het is geen apart vak maar een doorlopende lijn, waarin leertrajectbegeleiding en intervisie zijn opgenomen. In het eerste jaar ligt de nadruk op landen en op je eigen situatie, later komt er meer verdieping en speelruimte. Er is minder nadruk op het cognitieve en meer op ervaring, intuïtie en verbeelding. Je oefent met luisteren, naar jezelf en naar de ander, en met het verwoorden van je eigen levensbeschouwing, ook in beeldende en symbolische taal. Intervisie staat drie keer per jaar in het programma; daarnaast kom je ongeveer vijf keer per jaar samen in zelforganiserende groepjes. Je schrijft reflectieverslagen, die niet beoordeeld worden.
Module jaar 2
- Slotmoment en portfolio
Je sluit de opleiding af met je portfolio en een gezamenlijk slotmoment, waarin je terugkijkt op je ontwikkeling en vooruit op wat je ermee wilt.
Leerlijn Meditatie, verbeelding en creativiteit
Doel
Niet alles laat zich in begrippen vangen. In deze leerlijn werk je met meditatie, verbeelding en creatieve vormen, zodat je ook langs die weg toegang krijgt tot wat je onderzoekt.
- Creatieve opdracht
Je werkt, samen met enkele medestudenten, een thema op creatieve wijze uit. Uitgangspunt is de benadering van de mens vanuit een muzisch en ludiek perspectief.
Download hier de lijst met verplichte literatuur voor S&Z jaar 1 en jaar 2.
Studiejaar 2026-2027pdf
Literatuur die daarnaast wordt aanbevolen is te vinden bij iedere modulehandleiding op de studentenomgeving.
Studiebegeleiding
Opnieuw een studie oppakken naast je baan, vrijwilligerswerk en/of je gezin vraagt om een goede inpassing in de (werk)week. Vanuit de Academie voor Geesteswetenschappen krijg je daarbij ondersteuning.
De studiecoördinatoren begeleiden je, samen met andere docenten, in het studeren en in de persoonlijke en professionele ontwikkeling die daardoor ontstaat. Naast de inhoudelijke modules wordt ook de benodigde tijd ingeruimd voor leertrajectbegeleiding, supervisie en intervisie; in de twee jaren Geestelijk Begeleider aangevuld met scriptie- en stagebegeleiding.
Leertrajectbegeleiding Spiritualiteit & Zingeving
Gedurende het studiejaar krijg je vijf dagen leertrajectbegeleiding, waarmee je wordt ondersteund bij je persoonlijke en professionele leer- en ontplooiingsproces.
Met diverse werkvormen word je uitgenodigd te reflecteren op de lesstof uit de inhoudelijke modules en te onderzoeken op welke wijze je menszijn hierdoor wordt beïnvloed en verrijkt. Zo leer je kennis en inzichten inspirerend en kritisch te analyseren en met elkaar in verband te brengen, en ontdek je hoe die gekoppeld kunnen worden aan je eigen ervaring en leerproces.
Geestelijk Begeleider (2 jaar)
Als geestelijk begeleider verleen je hulp rond levensvragen, levensproblemen en zingeving. In veel gevallen kun je vanuit de basisopleiding Spiritualiteit & Zingeving doorstromen naar de opleiding Geestelijk Begeleider. Bespreek met de studiecoördinator of dat ook voor jou mogelijk is. Een geestelijk begeleider gaat uit van de eigen individuele levensloop van mensen en het verhaal dat zij daarover vertellen. Vanuit de interactie tussen het levensverhaal en de kijk op het leven van de cliënt verken en onderzoek je nieuwe zinbeleving en geef je deze vorm.
Bekijk de opleiding
Studieopzet en tentamens
Je volgt in de opleiding modules met hoor- en werkcolleges op zaterdagen of woensdagavonden. De colleges van de online opleiding worden gegeven op dinsdagavond en op enkele zaterdagen.
Alle modules worden afgesloten met een tentamen, meestal in de vorm van een take-home tentamen. Een take-home tentamen is een persoonlijke verwerking van de lesstof. Tijdens dit gedeelte van het leerproces kan het behulpzaam zijn om met een medestudent van gedachten te wisselen over de inhoud van je tentamen. Deze vorm van uitwisseling stimuleert het wederzijdse leren. Ook maak je jaarlijks een portfolio als afronding van de studie- of leertrajectbegeleiding.
In de regel krijg je zes weken de tijd om een tentamen te maken. De docent krijgt ook zes weken de tijd om tentamens na te kijken. Tentamens zijn tien jaar geldig.
In het rooster van de avondgroep komen ook zaterdagen voor, om tot het benodigde aantal studie-uren te komen.
Studieklimaat
Het studieklimaat binnen de Academie kenmerkt zich door een respectvolle openheid en dialoog en is een afspiegeling van het onderwijs dat niet aan één religie of levensbeschouwing gebonden is. Ons studieklimaat wordt eerder gekenmerkt door een onderzoekende houding dan het vinden van onvoorwaardelijke antwoorden op de grote vragen van het leven. Studenten leren niet alleen van de docent maar ook van medestudenten. Door met een open hart van én met elkaar te leren, ontstaan er hechte jaargroepen met studenten die elkaar ondersteunen en verrijken tijdens de opleiding. Veel studenten ervaren de onderlinge verbinding als thuiskomen bij gelijkgestemden.
Lees meer over sociale veiligheid bij de Academie: de routes bij klachten, de vertrouwenspersoon en de klachtenfunctionaris.
Erkenning en accreditaties
SKB – Stichting Keurmerk Beroepsscholingen
SKGV – onze vierjarige opleiding Geestelijk Begeleider, waarvan de opleiding Spiritualiteit en Zingeving onderdeel is, is erkend door de SKGV.
Beroepsvereniging
Studenten van de Academie voor Geesteswetenschappen kunnen een student-lidmaatschap aanvragen bij de VGVZ (Vereniging van Geestelijk VerZorgers) in de sector Institutioneel Niet Gezondenen (SING). Op deze manier raak je al tijdens je opleiding verbonden met het vakgebied van geestelijke verzorging en diens beoefenaren.
