Leerlijnen en modules PSBK
In de opleiding wordt gewerkt met een combinatie van theoretische kennisoverdracht en praktijkgerichte werkvormen. Casuïstiek, interactieve colleges en oefeningen vormen een belangrijk onderdeel van het onderwijs. Hieronder lees je welke leerlijnen er zijn, welke modules daarin worden gegeven en in het kort de inhoud per module.
Psychologische kennis
Deze leerlijn biedt je een stevig fundament in de psychologie: van de belangrijkste stromingen en deelgebieden tot de menselijke levensloop en de problematiek van ouderdom, verlies en rouw. Je leert menselijk gedrag vanuit meerdere perspectieven te begrijpen en te analyseren.
Deelgebieden van de psychologie [PSBK 1]
Contacturen: 12,5 | Online (Zoom)
De psychologie bestudeert het gedrag, de gevoelens en de gedachten van de mens, in relatie tot zichzelf en tot de fysieke en sociale omgeving. Deze module biedt een overzicht van de belangrijkste subdisciplines en laat zien hoe deze bijdragen aan het begrijpen van menselijk gedrag. Je maakt kennis met onder andere de humanistische, transpersoonlijke, psychodynamische, existentiële, cognitieve, gedrags-, biopsychologische en positief-psychologische benadering. Na afronding kun je verschillende psychologische perspectieven herkennen, uitleggen en toepassen in de praktijk.
Ontwikkelingspsychologie en Klinische Psychologie [PSBK 2.1]
Contacturen: 12,5
Hoe ziet de menselijke ontwikkeling eruit, en hoe kunnen we een achterstand voorkomen? In deze module kijk je vanuit het levensloopperspectief naar ontwikkeling gedurende het hele leven. De focus ligt op de levensfases jongvolwassenheid, volwassenheid en ouderdom. Je krijgt inzicht in biologische, sociale, culturele en historische invloeden op ontwikkeling, leert casussen vanuit een levensloopperspectief analyseren en brengt je eigen levensloop in kaart.
Ouderdomsproblematiek, Verlies en Rouw [PSBK 2.2]
Contacturen: 12,5
In deze module neem je kennis van de gelaagdheid van processen die kunnen plaatsvinden bij het ouder worden — met name de overgang van een werkzaam leven naar pensioen en daarna. Aan bod komen het (her)vinden van betekenis, het positioneren van identiteit, het omgaan met afname van fysieke en mentale gezondheid, het verlies van dierbaren en het naderend levenseinde. Ook actuele initiatieven zoals voorzorgcirkels en connecting communities worden behandeld.
Algemene Psychopathologie [PSBK 3]
Contacturen: 12,5
Je verkrijgt theoretische kennis over het denken in de psychiatrie over psychopathologie. Aan de orde komen het instrumentarium (de taal en de therapeutische relatie), algemene begrippen als persoonlijkheid en zelfgevoel, de grens tussen normaal en ziek, rode vlaggen voor doorverwijzing, en het begrip tegenoverdracht. Globaal worden stoornissen uit de DSM-5 besproken: organische stoornissen, psychosen, affectieve stoornissen, angststoornissen, persoonlijkheidsstoornissen en aanpassingsstoornissen. Ook het grensgebied tussen psychiatrische stoornissen en zingeving/spiritualiteit komt aan bod.
Therapeutische vaardigheden
Goede gespreksvoering is essentieel voor professioneel hulpverlenerschap. In deze leerlijn ontwikkel je de therapeutische basishouding en een breed scala aan gespreksvaardigheden — van luisteren en reflecteren tot confronteren en metacommunicatie.
Therapeutische basisvaardigheden [PSBK 4.1]
Contacturen: 12,5 | Online (Zoom)
In deze module wordt aandacht besteed aan het uitleggen en inoefenen van therapeutische basisvaardigheden: niet-selectieve luistervaardigheden (waaronder non-verbaal gedrag en het gebruik van stiltes), selectieve luistervaardigheden (vragen stellen en reflecteren van gevoel) en regulerende luistervaardigheden (terugkoppelen naar begindoelen en hardop denken). De cliëntgerichte basishouding van Rogers staat centraal, met onvoorwaardelijke acceptatie, echtheid en empathie als belangrijke uitgangspunten.
Therapeutische gespreksvaardigheden [PSBK 4.2]
Contacturen: 12,5
Voortbouwend op de basisvaardigheden wordt een breed scala aan gespreksvaardigheden verder verdiept en onderscheiden: verbaal volgen, gebruik van stiltes, samenvatten, doorvragen, reflecteren van gevoel, concretiseren, nuancerende empathie, confrontatie, eigen voorbeelden geven, terugkoppelen naar doelen, hardop denken en het afronden van gesprekken. Ook metacommunicatie komt aan de orde als belangrijke techniek, bijvoorbeeld bij situaties van impasse.
Medische Basiskennis
Als hulpverlener in het psychosociale veld is het essentieel dat je medische problematiek kunt herkennen en daar professioneel op kunt reageren. Deze leerlijn biedt je de noodzakelijke medische basiskennis: van anatomie en fysiologie tot pathologie en farmacologie.
Introductie, algemene basiskennis, consultvoering en elementaire leer [MBK 1]
Contacturen: 15
Je maakt kennis met de basis van anatomie en fysiologie: orgaanstelsels, celbouw, celfunctie, transport, celdeling en weefselgroepen. Vervolgens komt pathologie aan bod: definities van gezondheid en ziekte, preventie, curatie en palliatie, symptomen en klachten, oorzaken van ziekte en reacties van het lichaam, en het medisch lichamelijk onderzoek. Je leert de symptomen, pathofysiologie en medische benadering van aangeboren en genetische aandoeningen, ontstekingen en infecties, en maligniteiten.
Ademhalingsstelsel, zenuwstelsel, hormonaal stelsel en pluis/niet-pluis [MBK 2+3]
Contacturen: 12,5
In deze module neem je kennis van het ademhalingsstelsel, zenuwstelsel, genitaal stelsel en hormonaal stelsel. Je leert herkennen wat pluis en niet-pluis is ten aanzien van deze stelsels. Specifieke aandacht gaat naar veelvoorkomende (terminale) aandoeningen van het zenuwstelsel (CVA, dementie, Parkinson, hersentumor, ALS) en hormonale pathologie. De samenhang tussen het functioneren van de behandelde orgaanstelsels wordt inzichtelijk gemaakt.
Farmacologie [MBK 4]
Contacturen: 7,5
Deze module reikt je basiskennis aan over de farmacologie: toedieningsvormen en -wegen, farmacokinetiek, werkingsprincipes van geneesmiddelen, bijwerkingen en interacties, en veranderde werking van geneesmiddelen. Er is speciale aandacht voor de hoofdgroepen geneesmiddelen en vaccinaties, met bijzondere focus op psychofarmaca.
Aanvullende Basiskennis
Om je als hulpverlener professioneel te kunnen positioneren, heb je ook kennis nodig van de organisatie van de zorg en het juridisch-ethisch kader waarbinnen je werkt.
Organisatie van de zorg [ABK 1]
Contacturen: 12,5
Je maakt kennis met de onderscheidende kenmerken, tradities en posities van beroepen in de hulpverlening: medische en psychologische paradigma’s, maatschappelijk werk en nieuwere vormen van hulpverlening. Je verwerft inzicht in hoe het zorgsysteem als geheel is georganiseerd en gefinancierd. Binnen dit kader bestudeer je je eigen missie en de plaats die je in het zorgsysteem wilt innemen, en werk je dit uit in een persoonlijk beroepsprofiel.
Wetgeving en gezondheidsethiek [ABK 2]
Contacturen: 12,5
Je krijgt basiskennis over de systematiek en werking van het recht in relatie tot zorg, ethiek en moraal. Aan de orde komen de opbouw van het Nederlands rechtssysteem, klassieke en sociale grondrechten, de juridische grondslag van hulpverleningsrelaties, vraagstukken rond wilsbekwaamheid, euthanasie, beroepsgeheim en privacy. Je leert onderscheid maken tussen morele wenselijkheid en juridische noodzaak bij vraagstukken die in hulpverlening en begeleiding een rol spelen.
Elizabeth Post is predikant, psycholoog, coach voor predikanten en energetisch therapeut. Binnen de Academie voor Geesteswetenschappen is zij actief als docent, stagecoördinator en leertrajectbegeleider.