Parels van de westerse esoterie

Vanaf dinsdag 7 mei 2019

Vier colleges en afsluitende excursie. In vier avonden krijg je een goed beeld van hoe in de late middeleeuwen de vondst van oude Griekse teksten een ommekeer vormden in het christelijk denken. Ze gaven de start voor een bloeiend westers esoterisch gedachtegoed in de Renaissance; een invloed die via de Katharen en Jung nog tot in onze tijd betekenis heeft.
De reeks wordt afgesloten met een excursie naar de vernieuwde hermetische bibliotheek in Amsterdam die vorig jaar door Dan Brown werd geopend. Esther Ritman, de dochter van de oprichter en grote verzamelaar, geeft ons een rondleiding en inzage in een aantal unieke, eeuwenoude esoterische werken.


Helende inzichten: Hein van Dongen – dinsdag 7 mei 2019

Marsilio Ficino (1433-1499) was de eerste vertaler van de boeken van Hermes in het Westen. Ficino was als ‘uomo universale’, als mens van de Renaissance, zowel filosoof, arts, musicus als priester. Zijn visie op de geestelijke en lichamelijke ontwikkeling van de mens hield in dat men zich naar veel zijden moest zien te ontwikkelen. Tegenwoordig zijn de gebieden waarop Ficino zich begaf vaak streng van elkaar gescheiden. Deze avond gaat over de verbondenheid van kunst, wijsheid, gezondheid en religie in de Hermetische traditie maar vooral ook over de relevantie daarvan vandaag. Door kennis en kunde toe te vertrouwen aan (maar ook op te sluiten in) ‘specialismen’ dreigen mensen en organisaties gefragmenteerd te raken. De oude wijsheid kan inspiratie geven voor een nieuwe koers.

Docent

Hein van Dongen is docent aan de Academie voor Geesteswetenschappen (Filosofie en Transpersoonlijke Psychologie). Daarnaast is hij musicus, auteur en filosofisch consulent. Hij is onderzoeker van thema’s als Filosofie en vormgeving en De menselijke maat, en auteur van o.a. Wilde beesten in de filosofische woestijn en Bergson.


De liefde en de Katharen: Bram Moerland – dinsdag 14 mei 2019

De Katharen zijn erg populair. Dat waren ze al als een verrassende ‘eigen’ religieuze beweging uit de 12de en 13de eeuw. Maar ze werden nog interessanter toen de verwantschap werd ontdekt met de christelijke gnostiek uit de eerste eeuwen.
Deze avond gaan we dieper in op een bijzonder aspect bij de wijding van de Katharen: het ritueel van het consolamentum, een ‘rite de passage’. De vragen die vooraf aan de wijdeling werden gesteld waren niet gericht op een geloofsbelijdenis – die hadden de Katharen niet – maar op de persoonlijke keus van de wijdeling. Waarom wilde zij, of hij, christen worden? Men wilde weten of die keus in volle vrijheid was genomen. Na het consolamentum mocht men zich ‘christen’ noemen, of ook wel ‘ami de Dieux’, vriend van God. Men werd daarna opgenomen als een vrije, te midden van een gemeenschap van vrijen, mannen en vrouwen. Deze avond gaat over wat die vrijheid voor de Katharen betekende.

Docent

Bram Moerland studeerde wiskunde en filosofie en was docent cultuurfilosofie aan o.a. de Academie van Beeldende Kunsten en Technische Wetenschappen in Rotterdam en de School voor Journalistiek in Utrecht. Aanvankelijk werd hij geïnspireerd door de visie van Carl Gustav Jung maar meer recent door de gnostiek, waarover hij vele lezingen heeft gegeven. Hij schreef o.a. ‘De Katharen’, ‘Gnosis en gnostiek’.

“Ik zeg er alvast dit over: alleen een werkelijk vrije is in staat tot waarachtige liefde! En die overtuiging maakt de Katharen interessant voor alle tijden.“


Het Rode boek van Carl Gustav Jung: Tjeu van den Berk – dinsdag 21 mei 2019

In 1913 raakte Jung in een hevige psychische crisis. In die periode kalligrafeerde hij zijn fantasieën, dromen en visioenen uit in een in rood leer gebonden boek en illustreerde dit met kleurrijke tekeningen en mandala’s. In dit werk wordt de dramatische tocht uitgebeeld van de moderne mens op zoek naar zijn eigen mythe. Jung’s weg is doortrokken van een gnostiek hermetische levensbeschouwing en voert langs Sumerische, Egyptische, Scandinavische, Griekse, Hindoeïstische en Christelijke mythen. Het boek verscheen pas in 2009: Jung had verboden dat het na zijn dood uitgegeven mocht worden, de inhoud was volgens hem te krankzinnig voor woorden. Het succes is echter overweldigend.
In het college staan we niet alleen stil bij de literaire inhoud van dit kapitale werk, we zullen ook een aantal indrukwekkende beelden eruit projecteren.

Docent

Tjeu van den Berk studeerde theologie in Rome, Lyon en Nijmegen en was als universitair docent verbonden aan de Katholieke Universiteiten te Amsterdam en Utrecht. Hij was tevens bestuurslid van de C.G. Jung Vereniging Nederland. Hij schreef o.a.: Die Zauberflöte, Mystagogie, Het Numineuze, Op de bodem van de ziel en In de ban van Jung.


Hermes is springlevend: Jacob Slavenburg – dinsdag 28 mei 2019

Hermes Trismegistus wordt in de geschiedenis gezien als een der oudste wijzen der mensheid, bron van universele kennis. Zijn wieg zou gestaan hebben in het oude Egypte, waar ook de eerste hermetische geschriften vandaan komen. Allengs breidt de hermetische traditie zich uit en inspireert Grieken en Romeinen die ingewijd worden in de wijsheid van Hermes. In Hermes zijn alle toenmalige wetenschappen verenigd; kosmologie, filosofie, psychologie, natuurkunde, botanie, magie, heelkunde en alchemie. Na een buitengewone bloeiperiode in de Renaissance blijft Hermes mensen en groepen inspireren: alchemisten, Rozenkruisers, Vrijmetselaars, Theosofische kringen en zogenaamde geheime orden. Hermes is springlevend!

Docent

Jacob Slavenburg is docent aan de Academie voor Geesteswetenschappen, cultuurhistoricus en medevertaler van de Nag Hammadi-geschriften. Hij is samensteller van de digitale cursus Reis langs de mysteriën en auteur van ruim 30 boeken over het vroege christendom, gnostiek en esoterie. Docent Religieuze/spirituele bewegingen en Hermetica.


Excursie naar de hermetische bibliotheek – woensdag 5 juni 2019

Hier krijgen we een rondleiding van Esther Ritman, en inzage in een aantal unieke werken.
De bibliotheek is een schatkamer van en kenniscentrum voor de traditie van de christelijk-hermetische gnosis in Europa. Als ‘Huis van Levende Boeken’ vertelt zij het veelzijdige, veelbewogen en veelal onbekende verhaal van deze spirituele traditie, waarin zelfkennis en kennis van de natuur de sleutel vormen tot kennis van God. Hermes Trismegistus, Vader der Filosofen, is de oerbron van deze kennis over de samenhang van alles: ‘Wie met zijn geest over zichzelf nadenkt, kent zichzelf, kent het Al; het Al is in de mens’.


Data, locatie en prijzen

De cursus Parels van de westerse esoterie

Data: dinsdagen 7, 14, 21 en 28 mei 2019. Afsluitende excursie op woensdag 5 juni 2019, naar de hermetische bibliotheek.
Tijd: 19.00 tot 22.00 uur.
Kosten: € 240 normaal tarief incl. excursie (met MJK en zonder reiskosten).
€ 200 voor Academiestudenten en oud-studenten (ook van de HGU).
Deelnemers ontvangen na afloop een Bewijs van deelname.

Terug naar het cursus-overzicht

De locatie

Utrechts Stedelijk Gymnasium
Notebomenlaan 400
3582 CN Utrecht