Waanzinnige Liefde, herordening van het zelf

Transpersoonlijke psychologie

Liefde, waanzin en de transformatie van identiteit

Dr. Hein van Dongen – filosoof en musicus, docent Academie voor Geesteswetenschappen; auteur van o.a. Wilde beesten in de filosofische woestijn, Bergson en Denken in veelvoud

We gaan er vaak van uit dat ‘psychologie’ gaat over het gedrag en het bewustzijn van een individu, volgens de formule ‘one body, one self’. Volgens allerlei tradities is dat beeld incompleet. Er kan ook sprake zijn van ‘one body, many selves’ of van ‘many bodies, one self’.

In de Phaedrus van Plato laat Socrates zien dat er twee soorten waanzin zijn: de gewone, en de waanzin die door de Goden wordt gezonden. De waanzin van de liefde is daarvan de hoogste vorm: een onderbreking van onze conventies en gewenningen. Liefde is dan geen verblinding of projectie, maar een transformatie van identiteit.

Op 30 mei verkent Hein wat de transpersoonlijke psychologie te bieden heeft aan praktijken die werken met mensen in identiteitscrisis. Welke begrippen, welke onderscheidingen, welke valkuilen?

Transculturele benadering

Identiteit als dynamiek – een islamitisch perspectief

Drs. Ayşegül Şahin – geestelijk verzorger Arkin, GGZ Centraal en Centrum voor Levensvragen; bij de jaargang Spirituele Crisis & GGZ docent Betekenis van Lijden en Psychische Ontregeling binnen de Islamitische culturen

Een spirituele crisis kan worden gezien als een herordening van het zelf.

In de westerse GGZ wordt een crisis vaak gezien als iets dat moet worden opgelost: het dagelijks leven moet zoveel mogelijk intact blijven of weer op poten worden geholpen. Daar zit veel wijsheid in – en tegelijk laat het een groot deel van de ervaring buiten beschouwing. Binnen het soefisme bestaat het idee dat een crisis een afbraakproces kan zijn van het ego, van vaste identiteiten. Niet ik val uit elkaar, maar iets in mij is aan het veranderen van positie.

In veel islamitische tradities wordt de mens niet gezien als één stabiel ‘zelf’, maar als een dynamiek van verschillende lagen. Wat wij soms zien als ontregeling of verlies van identiteit, kan binnen dit kader worden begrepen als een innerlijke strijd – of zelfs een verschuiving. Juist het ‘ik’ dat uiteenvalt, stond misschien in de weg.

In plaats van “Hoe kom ik terug naar wie ik was?” ontstaat dan de vraag: “Wie ben ik, als dat wat ik dacht te zijn wegvalt?” Op 30 mei deelt Ayşegül hoe het soefisme en bredere islamitische tradities ons leren te luisteren naar de roep van de ziel – en wat dat betekent voor de zorg voor cliënten in dat proces.

Ervaringsdeskundigheid

Transformatie of psychose?

Drs. Marc Altena – geestelijk verzorger, ervaringsdeskundige; bij de jaargang Spirituele Crisis & GGZ docent Transformatie of psychose?

Voorheen directeur van een internationaal consultancybureau, inmiddels geestelijk verzorger en werkzaam met ouderen, in de GGZ en in de ouderenzorg.

Marc maakte een intense persoonlijke crisis door die leidde tot een opname binnen de GGZ. Hij beschouwt deze periode als een pijnlijke maar wezenlijke geboorte van iets nieuws, die hem heeft aangezet zijn zielspad te volgen.

Was wat hij doormaakte pathologie of doorgang? Een transformatie of een psychose? Tijdens zijn opname werd dat onderscheid niet altijd gezien. De vraag waarmee hij toen werd geconfronteerd, brengt hij nu naar zorgprofessionals die met soortgelijke processen werken.

Op 30 mei deelt Marc wat zijn eigen weg hem heeft geleerd over het verschil tussen wegbehandelen en ruimte maken: wat had hij van zijn behandelaars nodig – en wat juist niet? En wat hoort hij van mensen die hij nu zelf begeleidt?