Parels van de westerse esoterie

Cursus door verschillende docenten
vanaf dinsdag vanaf 7 april 2020

Een vervolg op de succesvolle serie Parels van vorig jaar, met de grote kenners van de westerse esoterie als docent.

Dinsdag 7 april
De verlossing van Faust – Hein van Dongen

De volksverhalen van de alchemist Faust, die zijn ziel aan de Duivel verkoopt, zijn waarschijnlijk in de late Middeleeuwen ontstaan. Goethe (1749-1832) verwerkte deze verhalen tot een klassiek drama. Hij heeft het grootste deel van zijn leven, met al zijn inzichten in de menselijke psyche, aan het boek gewerkt. 
Over het belang van de archetypische figuur Faust schreef Jung ooit: ‘niet Goethe schiep Faust, maar Faust schiep Goethe’. En misschien moeten we nog verder gaan: de chronisch onvoldane heer Faust schiep ook de moderne westerse mens. 
Net als andere grote literaire werken houdt dit drama ons een spiegel voor – maar ook een weg naar bevrijding uit onze situatie. Terwijl we ons ook voortdurend mogen afvragen of het verhaal (nog) wel over ons gaat en of het niet herschreven zou mogen worden, zoals ook Goethe dat destijds deed.

Dr. Hein van Dongen is musicus en filosoof, onderzoeker van thema’s als Filosofie en vormgeving en De menselijke maat. Auteur van o.a. Wilde beesten in de filosofische woestijn en Bergson. Docent van verschillende vakken in Filosofie en Transpersoonlijke Psychologie.


Dinsdag 14 april
De grote ingewijden – Jacob Slavenburg

De titel is ontleed aan een boek van Edouard Schuré, Les grands initiés (De Grote Ingewijden) uit 1889. Het behelst de biografieën van Hermes, Jezus Christus, Krishna, Mozes, Orpheus, Pythagoras, Plato en Rama. In zijn boek behandelt Schuré onder meer onderwerpen als de mysterieuze dageraad van het prehistorische Europa.
Het accent van de avond ligt op de evolutie van de mensheid, waarbij inwijdingen altijd een belangrijke rol hebben gespeeld: er loopt een gouden draad door de mensheidsgeschiedenis van inwijdingen. Vroeger gingen deze gepaard met veel (geheime)rituelen. In deze tijd, waarin de mensheid een grote bewustzijnssprong meemaakt heeft de inwijding een heel ander karakter.
Wat kan de mens vandaag doen om tot bewustzijn te komen? Is het daarvoor nodig dat je wordt ingewijd? Vanuit dit perspectief gaan we met elkaar in gesprek.

Drs. Jacob Slavenburg is docent aan de Academie voor Geesteswetenschappen, cultuurhistoricus en medevertaler van de Nag Hammadi-geschriften. Hij is samensteller van de digitale cursus Reis langs de mysteriën en auteur van ruim 30 boeken over het vroege christendom, gnostiek en esoterie. Docent Religieuze/spirituele bewegingen en Hermetica.


Dinsdag 21 april

Het Oude Egypte, bakermat van het Jonge Christendom – Tjeu van den Berk

Niet in het orthodoxe Jeruzalem, het klassieke Athene of het wettische Rome maar in de smeltkroes van het hermetische Alexandrië ontstonden de grote mythen van het jonge christendom. Daar ontleenden een groep niet-orthodoxe joden, zij het meestal onbewust, hun identiteit aan een drie duizend jaar oude Egyptische religie. Hebben we ons niet eens afgevraagd waar die typisch on-joodse thema’s vandaan komen in het christendom: een drieëne godheid, een vader die een zoon voortbrengt, een kind dat uit een maagd geboren wordt, een god die mens is, sterft, afdaalt in de onderwereld en na drie dagen verrijst? Al deze archetypische symbolen kwamen niet uit het beeldloze Judea maar uit het beeldrijke Oude Egypte. De evangelist zei het al: ‘Uit Egypte heb ik mijn Zoon geroepen.’ In het college gaat de auteur terug naar de bronnen van de Nijl. De mythe van Christus is een geschenk van de Nijl!

Tjeu van den Berk studeerde theologie in Rome, Lyon en Nijmegen en was als universitair docent verbonden aan de Katholieke Universiteiten te Amsterdam en Utrecht. Hij was tevens bestuurslid van de C.G. Jung Vereniging Nederland. Hij schreef o.a.: ‘Die Zauberflöte’, ‘Mystagogie’, ‘Het Numineuze’, ‘Op de bodem van de ziel’, ‘In de ban van Jung’ en ‘Het Oude Egypte, bakermat van het Jonge Christendom’.


Woensdag 6 mei
Evangelie van Thomas, brontekst van de gnosis – Bram Moerland

Het was een opzienbarende vondst in 1945, die van een kruik vol gnostische teksten uit de eerste eeuwen. In één keer bijna vijftig tot dan onbekende manuscripten! We kennen ze nu als de Nag Hammadi-geschriften. En daaronder trok één tekst meteen de meeste aandacht, het evangelie van Thomas. Vrijwel meteen ontstond daarover een felle strijd. Werd Thomas geschreven lang na de teksten uit het Nieuwe Testament, als een soort vervalsing? Of is het omgekeerd, en dateert Thomas van vóór de teksten in het Nieuwe Testament? Bevat Thomas misschien zelfs het oorspronkelijke boodschap van Jezus en is het Nieuwe Testament een latere verbastering daarvan?
Dat is de arena waarbinnen zich de strijd om de datering van het Thomas evangelie afspeelt.
Het belang van die datering is groot. De rol die in Thomas aan Jezus wordt toegekend is namelijk heel anders dan die van het Nieuwe Testament. In Thomas wordt niet gesproken over de kruisdood van Jezus, terwijl de kruisdood van Jezus in het traditionele kerkelijke christendom de hoofdrol speelt. Het is onmiskenbaar duidelijk dat in Thomas een geheel andere visie op de betekenis van Jezus tevoorschijn komt. Wat is die andere visie op Jezus van het Thomas evangelie?

Bram Moerland studeerde wiskunde en filosofie en was docent cultuurfilosofie aan o.a. de Academie van Beeldende Kunsten en Technische Wetenschappen in Rotterdam en de School voor Journalistiek in Utrecht. Aanvankelijk werd hij geïnspireerd door de visie van Carl Gustav Jung maar meer recent door de gnostiek, waarover hij vele lezingen heeft gegeven. Hij schreef o.a. ‘De Katharen’ en ‘Gnosis en gnostiek’.


Praktische gegevens

Data: Dinsdagen 7, 14 en 21 april, Woensdag 6 mei.
Tijd: 19.00 tot 21.30 uur.

Kosten: € 195 (€ 165 voor Academiestudenten en Alumni).
Deelnemers ontvangen een Bewijs van deelname.

Locatie

Utrechts Stedelijk Gymnasium
Notebomenlaan 400
3582 CN Utrecht

Naar het programma-overzicht van de Capita Selecta


Reservering

 

Categorieën Cursus