Moments of being; inleiding in het numineuze

Cursus door Tjeu van den Berk
vanaf dinsdag 21 januari 2020

Numineuze ervaringen zijn ervaringen die ter plekke zin geven aan het bestaan. Ze verwijzen niet naar iets anders, vragen niet om geloof maar zijn er gewoon, ‘moments of being’. Ze overvallen ons, soms met een lichte dan weer met een hevige schok.

Ze zijn niet het product van ons verstand of van onze wil, maar van onze verbeelding. Ze zijn gratuit. Een vogelgeluid kan de aanleiding zijn, of het opsnuiven van een geur, het horen van een melodie of de aanblik van een stuk natuur. Andere keren brengen seksuele ervaringen die vervoering teweeg, kunnen religieuze momenten ons het geheim openbaren of beleven we een ritueel moment als het betreden van ‘heilige grond’. Ze kunnen even sterk aanwezig zijn in onze kinderjaren als op latere leeftijd. En zeker ook kunnen rituele handelingen aanleiding zijn tot dergelijke ervaringen.
Om het unieke ervan te beklemtonen vond de theoloog Rudolf Otto er in 1917 in zijn boek ‘Het heilige’ een nieuw woord voor uit: numineus: dat wat onuitsprekelijk totaal anders is.

Eeuwenlang volgen de officiële instanties een spoor waarin er maar twee bronnen van kennis zijn die bestaansrecht hebben: de empirische en de conceptuele. Steeds weer echter zijn er stromingen geweest die gewezen hebben op de lege plek daartussenin, een plek waar de verbeelding thuis hoort! In het officiële circuit komt zich-iets-verbeelden echter neer op zich-iets-inbeelden. Dat laat men aan de dichters over. Dat er een authentieke werkelijkheid bestaat die noch empirisch en noch rationeel is, en dat die er qua zingeving ook nog het meest toe doet, is onvoorstelbaar.

We moeten weer een pleidooi houden voor het verbeeldend bewustzijn waarin een mens speelt, zich illusies vormt, droomt en gevoelig is voor het paradoxale karakter van het leven. In het hart van dat symbolisch bewustzijn bevinden zich de zgn. numineuze ervaringen. Uit vrijwel alle verslagen blijkt dat deze tot de meest fundamentele van een mensenleven behoren. Ze vormen de zo noodzakelijke brug tussen logos en mythos.

In de eerste twee colleges staat het symbolisch bewustzijn centraal. In de laatste twee het numineuze. Er wordt gebruik gemaakt van literatuur, muziek en filmmateriaal, zoals Father and Daughter & Afterlife.


De docent

Tjeu van den Berk studeerde theologie in Rome, Lyon en Nijmegen en was als universitair docent verbonden aan de Katholieke Universiteiten te Amsterdam en Utrecht. Hij was tevens bestuurslid van de C.G. Jung Vereniging Nederland. Hij schreef o.a.: ‘Die Zauberflöte’, ‘Mystagogie’, ‘Het Numineuze’, ‘Op de bodem van de ziel’, ‘In de ban van Jung’ en ‘Het Oude Egypte, bakermat van het Jonge Christendom’.

Praktische gegevens

Data: Dinsdagen 21 en 28 januari, 4 en 11 februari 2020.
Tijd: 19.00 tot 21.30 uur.

Kosten: € 195 (€ 165 voor Academiestudenten en Alumni).
Deelnemers ontvangen een Bewijs van deelname.

Locatie

Utrechts Stedelijk Gymnasium
Notebomenlaan 400
3582 CN Utrecht

Naar het programma-overzicht van de Capita Selecta


Reservering

 

Categorieën Cursus