Verlies-, Rouw- en Stervensbegeleiding

De studierichting Verlies-, Rouw- en Stervensbegeleiding (VRSB) is een tweejarige opleiding. Het eerste jaar is een basisopleiding, het tweede jaar is een verdiepingsjaar, waarin ook aandacht wordt geschonken aan het opstarten van een eigen praktijk.

  2-jarige deeltijdopleiding

   Ondersteunen van mensen in een kwetsbare fase

   Medemenselijkheid en deskundigheid

   Praktijkgericht, visie op leven & dood

De opleiding is gericht op mensen die als vrijwilliger of professional werkzaam (zullen) zijn op posities waar zij in contact komen met:
 
  • mensen die ongeneeslijk ziek zijn en gaan sterven en/of
  • mensen die iemand door de dood hebben verloren of dreigen te verliezen, en die zich (verder) willen bekwamen in hulpverlening op dat terrein.

 
Zij verwerven kennis en vaardigheden om op zelfstandige en verantwoorde wijze het naderende overlijden voor de patiënt en zijn of haar nabestaande(n) draaglijker te maken.

Rouw en het verwerken daarvan

Rouw ontstaat als reactie op het verlies van iets of iemand die een grote betekenis had in het leven van de nabestaande. Daarbij kan het gaan om het overlijden van een naaste, maar ook om het wegvallen van een partner door echtscheiding, verlies van gezondheid of verlies van werk.
Om hun rouw te verwerken, moeten mensen op de eerste plaats de realiteit van hun verlies onder ogen zien en de vaak heftige pijn die deze confrontatie veroorzaakt, ten volle ervaren. Men kan nu eenmaal niet goed verder met het leven zonder contact te maken met de nieuwe werkelijkheid, inclusief alle gevoelens die deze oproept.
Dit verwerken is een proces dat vaak langere tijd in beslag neemt, veel energie kost en ook bewuste aandacht vraagt. Het is een proces van aanpassen aan de nieuwe situatie, waarbij het gemis niet verdwijnt, maar in leven en persoonlijkheid wordt geïntegreerd. Alleen dan kan de rouwende zijn of haar leven opnieuw richting geven en daarin uiteindelijk ook weer zin en betekenis ervaren. Als een rouwproces goed verloopt, kan deze ervaring een nieuw soort diepte geven.

Stervensbegeleiding

Sinds Elisabeth Kübler-Ross in 1969 haar boek Lessen voor levenden: gesprekken met stervenden publiceerde, is er veel meer aandacht voor levenseinde en palliatieve zorg en zijn bijvoorbeeld wereldwijd de hospices ontstaan. In 2002 heeft de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) een definitie van deze vorm van hulpverlening geformuleerd. Onder stervensbegeleiding verstaat men het geheel van acties die de laatste levensdagen van een patiënt en zijn/haar naaste(n) draaglijker kunnen maken. In de laatste levensfase is niet alleen aandacht nodig voor de lichamelijke noden, maar zeker ook voor de psychische, sociale en spirituele behoeften van de stervende en de mensen eromheen. Juist in de laatste fase kan er op deze gebieden sprake zijn van crisis. Het is van grote waarde als een mens in vrede kan sterven, iets wat tevens van invloed is op het rouwproces van de nabestaanden.

De stervensbegeleider is een professionele hulpverlener die een aanvulling is op de eventueel aanwezige verpleegkundige zorg. De stervensbegeleider heeft specifieke vaardigheden op het vlak van geestelijke ondersteuning.

De opleiding

In onze maatschappij, die zo gejaagd is en gericht op succes en prestatie, is niet altijd voldoende begrip voor de kwetsbare positie waarin een rouwende of stervende zich bevindt. En dat terwijl iedereen, vroeg of laat, met verlies en rouw te maken krijgt. Daarom is er behoefte aan hulpverleners die een empathische gevoeligheid aan de dag kunnen leggen in combinatie met therapeutische deskundigheid op dit gebied. Hiervoor heeft de Academie voor Geesteswetenschappen de opleiding Verlies-, Rouw- en Stervensbegeleiding ontwikkeld (VRB).

Studenten werken aan de ontwikkeling van hun psychologische, filosofische en therapeutische deskundigheid om mensen te begeleiden bij het stervensproces en/of rouwverwerking. Naast het verwerven van kennis is het belangrijk om een gevoeligheid te ontwikkelen voor de verborgen boodschappen en emoties die vaak non-verbaal gecommuniceerd worden. Dit is een leerproces dat uitgaat van de levenservaring van de student, de reflectie van de leergroep en de eigen werkervaring. Het vraagt voortdurend oefening en het is nooit af. In de opleiding is dit ervaringsgerichte leerproces een centraal thema. Er wordt veel tijd en aandacht aan besteed. Tevens wordt uitvoerig ingegaan op de medisch-ethische discussies over vragen en dilemma’s rond het levenseinde in de gezondheidszorg. De opleiding biedt daarmee een basis waarmee studenten op verantwoorde wijze van start kunnen gaan als hulpverlener en/of geprikkeld worden om verder te leren onder begeleiding van supervisie en/of intervisie.

Studieprogramma

In de opleiding wordt gewerkt met casussen die door de studenten worden ingebracht. In het eerste jaar gebeurt dat in de leergroep op de opleiding; in het tweede jaar door middel van intervisie en supervisie in kleine groepen. Deze praktijkgerichte aanpak wordt ondersteund door de volgende vakken en thema’s:

In het eerste jaar

  • Praktijk Verlies-, Rouw- en Stervensbegeleiding
  • Autobiografie
  • Basiskennis Gespreksvaardigheid
  • Zingeving
  • Psychologie
  • Filosofie

  • Rituelen
  • Sociologie: verlies en rouw
  • Psychosociale Basiskennis
  • Verlies en rouw bij kinderen
  • Gezondheidsrecht
  • De moderne bijna-doodervaring

In het tweede jaar

  • Supervisie en intervisie
  • Therapeutische Gespreksvoering
  • Ethiek
  • Rouw bij ziekte
  • Rouw na zelfdoding
  • Medische Basiskennis

  • Sociologie: organisatie van de zorg
  • Sociologie beroepsprofiel
  • Gecompliceerde rouw
  • Psychologie van de gezondheidszorg
  • Bedrijfsvoering
  • Energetische behandeling

Eindtermen

  • Kennis van en inzicht in verschillende visies op het rouw- stervensproces;
  • Kennis, inzicht en vaardigheid om op een methodologische wijze een rouw- en/of stervensproces te benaderen;
  • Kennis, inzicht en vaardigheid om op een proces- en cliëntgerichte wijze gesprekken te voeren.

Praktische informatie

Lestijden

De opleiding Verlies-, Rouw- en Stervensbegeleiding start jaarlijks in september. De lessen worden gehouden op zaterdag, van 10.30 tot 15.00 uur..

Rooster 2017/2018

  Verlies-, Rouw- & Stervensbegeleiding 1e jaar (PDF)

  Verlies-, Rouw- & Stervensbegeleiding 2e jaar (dinsdag) (PDF)

  Verlies-, Rouw- & Stervensbegeleiding 2e jaar (zaterdag) (PDF)

Toelatingseisen

De Academie verwacht van haar studenten een HBO denk- en werkniveau. Beschik je over een HAVO-diploma of een MBO4-diploma of hoger, dan word je in beginsel toegelaten tot de Academie. In andere gevallen zal met een toelatingsgesprek en een toets de geschiktheid van de aankomend student worden beoordeeld.

Diploma

De studierichting Verlies-, Rouw- en Stervensbegeleiding is een afgeronde tweejarige opleiding. Deelnemers die de opleiding met goed resultaat hebben afgesloten, ontvangen een diploma.

Studiekosten

De hoogte van het collegegeld wordt jaarlijks vastgesteld. Voor het collegejaar 2017/18 bedraagt dit € 2.395,- bij betaling in één keer aan het begin van het studiejaar, of € 245,- per maand in tien maandelijkse betalingen.

Studenten moeten daarnaast ook rekening houden met kosten voor studieboeken.

Studielast

25 ECTS per jaar, ofwel 15 uur gemiddeld per week inclusief les-/contacturen bij 46 werkweken.

Vrijstelling

De (aankomend) student die recht kan doen gelden op vrijstelling van een of meer vakken, kan dit aanvragen bij de vakgroepcoördinator onder overlegging van bewijstukken als een cijferlijst of diploma.

Beroepsperspectief

Verlies-, Rouw- en Stervensbegeleiders zijn werkzaam in ziekenhuizen, verzorgings- en verpleeghuizen en in de geestelijke gezondheidszorg; sommigen voeren een zelfstandige praktijk.

Hoofddocent en vakgroepcoördinator

Arthur Polspoel, [email protected]

Arthur Polspoel was als universitair docent en supervisor werkzaam aan de Theologische Faculteit te Tilburg. Hij was een van de eersten die in ons land publiceerde over palliatieve zorg, rouw en de begeleiding van nabestaanden (o.a. Wenen om het verloren ik en Eenzaam sterven?). Hij verzorgt regelmatig lezingen, trainingen en cursussen voor artsen, verpleegkundigen, vrijwilligers en zelfhulpgroepen.

Erkenning

De opleiding Verlies-, Rouw- en Stervensbegeleiding is erkend door de Stichting Keurmerk Beroepsscholingen (SKB) in de Psycho-sociale Complementaire Gezondheidszorg en door de Landelijke Vereniging voor Psychosociaal Werkenden (LVPW). Zie ook Accreditaties